TemellerTalaş oluşumu

Talaş tipleri ve talaş formları

Dört talaş tipi (sürekli, yığıntılı, kesikli, testere dişli), ISO 3685'in sekiz talaş formu ve talaş kırıcının uzun bir talaşı nasıl kırdığı.

YayındaGüncellendi 11 Ekim 20265 dk okuma

Dört talaş tipi

Malzemenin şekil değiştirmesine göre talaş tipi: 4
ISO 3685 Ek G'deki talaş formu: 8
ISO 3685'i kullanan bir çalışmada elverişli bulunan formlar: 4.2, 6.2, 7
Talaş kırıcıların talaş kontrol bölgelerini sınıflandırır: ISO 10910

Talaş, bir kesmenin verdiği en dürüst rapordur. Tipi, malzemenin nasıl şekil değiştirdiğini söyler; formu ise tezgâhtan kendiliğinden mi çıkacağını yoksa takıma ve parçaya mı sarılacağını.

Dört talaş tipi

Ders kitapları talaşları, kayma bölgesinde malzemenin nasıl şekil değiştirdiğine göre dört tipe ayırır.

Tip	Nasıl oluşur	Tipik koşullar	Ne anlama gelir
Sürekli	Kırılma olmadan sürekli plastik şekil değişimi	Sünek malzemeler, yüksek kesme hızı ve/veya büyük talaş açısı, keskin kenar	Kararlı kesme ve iyi yüzey; ama talaş kırılmazsa takıma ve parçaya sarılır
Yığıntılı sürekli talaş (BUE)	İş malzemesi talaş yüzeyine kaynar, büyür, kararsızlaşır ve kopar	Düşük-orta hızda sünek malzemeler, yüksek sürtünme, küçük talaş açısı, etkisiz kesme sıvısı	Kopan yığıntı parçaları yüzeye yapışır ve onu pürüzlendirir; etkin takım geometrisi sürekli değişir
Kesikli	Talaş ayrı parçalara kırılır	Lamel grafitli dökme demir gibi gevrek malzemeler, sert kalıntılar, küçük talaş açısı, büyük kesme derinliği, düşük tezgâh rijitliği	Dökme demirde normaldir; sünek çelikte uygunsuz koşulların işaretidir
Testere dişli (segmentli)	Çok yüksek kayma şekil değişimli dar bantların, düşük şekil değişimli geniş bölgeleri ayırdığı yarı sürekli talaş	Daha yüksek hızlarda titanyum alaşımları, nikel esaslı süper alaşımlar ve östenitik paslanmaz çelik	Periyodik değişen kuvvet, testere dişli talaş ve ağır kenar yükü

Testere dişli talaşta ısı birincil kayma bölgesinden yeterince hızlı uzaklaşamaz. Malzeme yerel olarak yumuşar ve kayma ince bir adyabatik kayma bandında yoğunlaşır.

ISO 3685’in sekiz talaş formu

ISO 3685’in “Chip characteristics” başlıklı Ek G’si, tornalamada takım ömrü deneyleri için talaş formlarını sınıflandırır. Sekiz formun altısının alt formları vardır: dördü uzunluğa göre (uzun, kısa, dolaşık), spiral biçimine göre, yay ise parçaların bağlı kalıp kalmamasına göre ayrılır.

1Şerit
2Boru
3Spiral
4Rondela tipi helis
5Konik helis
6Yay
7Parçacık
8İğne

ISO 3685:1993 Ek G'ye göre talaş formları, şematik çizim. Alt formlar: 1, 2, 4 ve 5 uzun, kısa ya da dolaşık; 3 düz ya da konik; 6 bağlı ya da serbest.

No.	Form	Alt formlar
1	Şerit	1.1 uzun, 1.2 kısa, 1.3 dolaşık
2	Boru	2.1 uzun, 2.2 kısa, 2.3 dolaşık
3	Spiral	3.1 düz, 3.2 konik
4	Rondela tipi helis	4.1 uzun, 4.2 kısa, 4.3 dolaşık
5	Konik helis	5.1 uzun, 5.2 kısa, 5.3 dolaşık
6	Yay	6.1 bağlı, 6.2 serbest
7	Parçacık	—
8	İğne	—

Uzun ve dolaşık formlar takıma, parçaya ve aynaya dolanır; tezgâhtan çıkarılmaları zordur. Talaşları ISO 3685’e göre sınıflandıran bir çalışma kısa rondela tipi helis (4.2), serbest yay (6.2) ve parçacık (7) talaşlarını uygun; uzun şerit (1.1), dolaşık boru (2.3), düz spiral (3.1) ile uzun veya dolaşık rondela tipi helis (4.1, 4.3) talaşlarını uygunsuz sayar.

Talaş kırıcı nasıl çalışır

Talaş kırıcı talaşı kesmez; kırılana kadar büker. Tungaloy süreci dört adımda anlatır:

Malzeme kayarak ayrılır ve iş parçasından kalkar.
Talaş kırıcının oluğu ve duvarı talaşı sıkıca kıvrılmaya zorlar.
Kıvrılma yarıçapı küçüldükçe talaşın içindeki eğilme şekil değişimi büyür.
Bu şekil değişimi malzemenin kırılma şekil değişimini aştığında talaş kırılır.

Malzeme kayarak ayrılır ve kalkar
Oluk ve duvar talaşı kıvırır
Kıvrım daralır, şekil değişimi artar
Kırılma sınırı aşılır, talaş kırılır

Pah, oluk ve duvarı olan bir uçta dört adım, şematik çizim. Her adımın altındaki çubuk, kıvrım daraldıkça talaştaki eğilme şekil değişiminin nasıl arttığını ve sonunda malzemenin kırılma şekil değişimini aştığını gösterir. Değer değil, olayların sırasını gösterir.

Talaş üç yoldan biriyle kırılır: takıma çarparak, iş parçasına çarparak ya da yalnızca kendi eğilmesiyle.

Talaş kırma penceresi

Her talaş kırıcı yalnızca belirli bir ilerleme ve kesme derinliği aralığında çalışır. Tungaloy sınırları açıkça koyar: ilerleme çok düşükse talaş incedir ve zor kırılır; çok yüksekse talaş akışı aşırı kısıtlanır ve kenar aşırı yüklenir. Kesme derinliği çok küçükse talaş, kırıcının etki edebileceği kadar geniş değildir. Takım üreticileri bu çalışma aralığını ilerlemeye karşı kesme derinliği grafiğinde bir alan olarak çizer; ISO 10910 bu talaş kontrol bölgelerinin nasıl sınıflandırılıp gösterileceğini tanımlar. Tungaloy ve Mitsubishi, kesme hızı arttıkça bu aralığın genellikle daraldığını belirtir: daha sıcak talaş daha yumuşaktır ve daha zor kırılır.

1ilerleme çok düşük: ince talaş, zor kırılır
2ilerleme çok yüksek: talaş aşırı kısıtlanır, kenar aşırı yüklenir
3kesme derinliği çok küçük: talaş, kırıcının etki edeceği kadar geniş değil
4yüksek kesme hızı: pencere daralır

şematik, değer yok

Talaş kırma penceresi, yukarıdaki sınırlara göre şematik çizim. Her talaş kırıcının ilerleme ve kesme derinliği için gerçek değerler içeren kendi grafiği vardır; kesikli alan, yüksek kesme hızındaki daha dar aralığı temsil eder.

Tezgâhta talaşı okumak

Uzun şerit ya da dolaşık talaş: ilerleme veya kesme derinliği muhtemelen kırıcının aralığının altında. İlerlemeyi artırın ya da düşük ilerleme için tasarlanmış bir talaş kırıcı seçin; sırasıyla bütün liste uzun ve dolanan talaş sayfasında.
Talaş yüzeyine kaynamış parlak malzeme, yırtık yüzey: yığıntı talaş. Kesme hızını artırın, daha keskin ve daha pozitif bir kenar kullanın.
Titanyum ya da nikel alaşımında testere dişli talaş: bu malzemeler için beklenen durum. Kenarı dayanıklı, bağlamayı rijit tutun.
Kısa yaylar ya da sıkı kısa helisler: talaş kırıcı çalışıyor.

Kaynaklar (10)

Bu sayfadaki her değer ve alıntı aşağıdaki belgelerden alındı.