Rk, Rpk, Rvk — plato honlanmış bir yüzeyi okumak

Plato honlanmış bir silindir deliğinin aynı anda iki görevi vardır. Pürüzsüz platoları segmanları taşır; derin honlama izleri yağ tutar. Ra ikisinin ortalamasını tek bir sayıya çevirir ve hiçbiri hakkında bir şey söylemez. ISO 13565-2’nin Rk parametreleri tam da bu tür yüzeyler için geliştirildi: profili alışma sırasında aşınıp gidecek tepelere, yükü taşıyan bir çekirdeğe ve yağlayıcıyı tutan çukurlara ayırırlar.

Malzeme oranı eğrisi

Pürüzlülük profilinin bütün yüksekliklerini en yüksekten en alçağa sıralayın ve her yüksekliğin üstünde kalan değerlendirme uzunluğu payına karşı çizin. Sonuç malzeme oranı eğrisi, yani Abbott–Firestone eğrisidir. En üstte yalnızca en yüksek tepe kesilir (%0); en altta her şey (%100).

Plato honlanmış bir yüzeyde eğri S biçimlidir: birkaç tepenin öne çıktığı üstte dik, plato boyunca yatık, derin izlerin olduğu altta yine diktir.

1Eşdeğer doğru2Rk3Mr1, Mr24Rpk5Rvk

Rvk: Mr2 ile %100 arasında çekirdeğin altında kalan A2 alanı, tabanı %100 − Mr2 olan eşit alanlı bir üçgene çevrilir: Rvk = 2·A2/(%100 − Mr2).

Rk 0,58 µmRpk 0,13 µmRvk 1,68 µmMr1 %6,8Mr2 %82,5

Adım adım yapım

1. Eşdeğer doğru. %40 malzeme oranını kapsayan bir kesen, eğimi en küçük olana kadar eğri boyunca kaydırılır. Bu konum profilin çekirdeğini belirler.
2. Rk, çekirdek pürüzlülük derinliği. Doğruyu %0 ve %100’e uzatın. Bu iki kesişim arasındaki yükseklik Rk’dir.
3. Mr1 ve Mr2. Çekirdeğin iki ucundan geçen yatay çizgiler eğriyi Mr1’de (çekirdeğin en küçük malzeme oranı) ve Mr2’de (en büyük) keser.
4. Rpk, indirgenmiş tepe yüksekliği. %0’dan Mr1’e kadar eğri ile üst çekirdek çizgisi arasındaki A1 alanı, Mr1 tabanlı eşit alanlı bir dik üçgenle değiştirilir:

$$Rpk = \frac{2\,A_1}{Mr_1}$$

5. Rvk, indirgenmiş çukur derinliği. Aynı şekilde Mr2’den %100’e kadar alt çekirdek çizgisi ile eğri arasındaki A2 alanı şunu verir:

$$Rvk = \frac{2\,A_2}{100\,\% - Mr_2}$$

İşlev açısından okunuşu:

• Rpk, alışma sırasında aşınıp gidecek tepeleri tarif eder. Küçük olması iyidir.
• Rk, uzun vadede yükü taşıyan çekirdeği tarif eder.
• Rvk, yağı tutan çukurları tarif eder. Yağlayıcıyı tutacak kadar büyük olmalıdır.
• Mr1 tepelerin kapladığı uzunluk payıdır; %100 − Mr2 çukurların kapladığı paydır.

ISO 21920’deki adları

ISO 21920-2:2021, ISO 13565-2 ve -3’ün yerini aldı. Rk, Rpk ve Rvk adlarını korudu; Mr1 ve Mr2 Rmrk1 ve Rmrk2 oldu. Filtre standardının durumu kuruluşa göre farklıdır: ISO, ISO 13565-1’i yürürlükte gösterir ve 2026’da onaylamıştır; BSI ve Mahr’ın DIN tabanlı özeti ise onu geri çekilmiş olarak listeler.

ISO 13565-3, malzeme olasılık eğrisine dayanan ikinci bir aile ekledi: Rpq, Rvq ve Rmq. Bunlar normal olasılık ölçeğinde plato ve çukur bölgelerinin eğimleri ile geçişlerindeki malzeme oranıdır. Silindir gömlekleri ve yakıt enjektörleri gibi iki bileşenli yüzeyler için düşünülmüştür.

Yayımlanmış hedef değerler

Motor silindir delikleri (MS Motorservice)

4,8 mm tarama uzunluğunda, 2 µm uç yarıçaplı ve 90° koni açılı iğneyle ölçülmüştür. Rvk’nin Rpk’nin birkaç katı olduğuna dikkat edin: yüzeyin büyük ölçüde plato olması, yağ tutan derin izler taşıması amaçlanır. Bir gömlek üreticisinin patenti (Zynp) ile Gruszka, Pawlus ve Mathia’nın bir makalesi benzer aralıklar verir; honlama ve plato honlama sayfasında karşılaştırılmıştır.

Binek araçDizel ticari araç

Hidrolik keçe karşı yüzeyleri

Honlama ya da taşlamadan önce tornalanmış bir yüzeyin pürüzlülüğünü ilerleme ve uç yarıçapının nasıl belirlediğini görmek için teorik pürüzlülük hesaplayıcısını kullanın.